Mühendislerin Gözüyle @rgeMAS Üretim Yönetim Sistemi (MES);

Kısaca firmanızı ve kendinizi tanıtır mısınız?

İsmim Sinan çalışır. Ünlü Tekstil’de çalışıyorum. Ünlü Tekstil yaklaşık 30 yılı aşkın süredir konfeksiyon hazır giyim sanayinde hizmet vermektedir ve daha çok dokuma alanında çalışmalarını devam ettiriyor. Yaklaşık 8 yıl üretim mühendisliği departmanında yönetici pozisyonunda çalıştım.  Daha sonra 2 yıl da üretim planlama alanında ‘üretim planlama ve kontrol müdürlüğü’ pozisyonunda devam ettim. Şu anda da verimlilik departmanında yöneticilik pozisyonu ile Ünlü Tekstil’deki kariyerime devam ediyorum.

İki lokasyonda yaklaşık 1300 çalışanlı bir firmasınız. Bunun takibini nasıl sağlıyorsunuz?

Açıkçası 1300 çalışanın verimlilik ve diğer alanlardaki takipleri oldukça zor bir işlem. Kesinlikle herhangi bir rastlantıya ve kara düzen çalışmaya mahal vermeyecek bir sistem ile yönetmeniz gerekiyor. O anlamda biz içerideki çalışanların çeşitli konulardaki takibini @rgeMAS sistemiyle sağlıyoruz.

Müşterileriniz kimlerdir? Müşterinizdeki tedarikçi konumunuz hakkında biraz bilgi verebilir misiniz?

H&M, Tommy Hilfeger, Lacoste gibi çok büyük markaları hizmet veriyoruz. Müşterilerimizde de oldukça değerli bir konuma sahibiz.  Özellikle H&M tarafında ‘key supplier’ konumundayız. Yani sorumluluğun yüklemelerin ve diğer konuların tamamen bize bırakıldığı düzene geçmiş olduk. Müşteri sadece siparişi veriyor ve diğer hiçbir şeye karışmıyor.

Üretim yönetimi hakkında görüşleriniz nelerdir? Üretim yönetimi sizce nasıl olmalı?

Üretim yönetimi ile ilgili insanlar çok farklı fikirlere sahip olabiliyor. Burada şöyle bir nokta var. Üretimin içerisinde kara düzen dediğimiz eski tip bir düzen var ve bu düzende çok fazla ilerleyemezsiniz. Çünkü içerideki kontrol mekanizmalarınız azalır. Kağıtlarda adetler tutabilirsiniz, ne kadar sağlıklı olduğu bilinemez. Üretim yönetiminde daha çok dataya yönelik birtakım yönetimler yapılmalıdır. Sistemlerin mutlaka yönetimlerin içinde yer alması gerektiğine inanıyorum.

Üretim yönetim sistemi olarak olarak @rgeMAS’ı kaç yıldan beri kullanıyorsunuz? Bu sistem hakkında biraz bilgi verebilir misiniz?

Tabi ki… Ünlü Tekstil olarak 11 yıldır @rgeMAS sistemini kullanıyoruz. Bu sistem barkod ve RFID temelli bir sistemdir. Bu iki teknolojiyi kullanmakta. Bunun yanında üretimin içerisinde her tip veriye ulaşabilmenizi sağlayan bir sistem. Yani hem verimlilik anlamında hem kalite anlamında, makine bakım vs gibi noktalarında kullanıyoruz. Bunun yanında sosyal sorumluluk projelerimizde de kullandığımız bir sistem.

Sizin de ifade ettiğiniz gibi @rgeMAS’tan verimlilik, kalite ve performans gibi birçok veri alıyorsunuz, birçok rapor alıyorsunuz. Bu raporları nasıl kullanıyorsunuz?

Günümüzde artık datalarla yönetim kaçınılmaz bir konu. Bu dataları aynı zamanda çok iyi bir şekilde değerlendiriyor olmanız lazım. Bu dataların da toplanırken de yine aynı şekilde güvenilir bir sistem tarafından toplanılması lazım. O anlamda @rgeMAS’ın raporlamaları zaten envayi çeşit raporlar alabiliyoruz. Ve içerdeki çalışmalarımızda da bu raporları kullanıyoruz. Şöyle ki raporlar önümüze geldikten sonra bunun değerlendirilmesi çok önemli.  Bu raporlarda özellikle mesela kalite anlamında en kalitesiz noktaları bize gösterdiği için, bu kalitesiz noktalarına nokta müdahalelerle, kalite oranımızı çok daha üst seviyelere çıkarabiliyoruz. Verimlilik çalışmalarında da verimsiz olan personellerin verimsizlik sebeplerini ortaya koymak adına @rgeMAS’tan destek alıyoruz. Ve bunların giderilmesi konusunda da yine aynı şekilde çalışmalara devam ediyoruz.

Bir de üretimde klasik yöntemlerden farklı olarak bundle sistemi (demet sistemi) kullanıyorsunuz. Neden bundle sistemini tercih ediyorsunuz ve bunun avantajları nelerdir?

Öncelikle şunu söylemek isterim ki hayatın her anlamında her kademesinde düzen oldukça önemli bir kavram. Bundle sistemi de işi teker teker yürütmekten ziyade belli birtakım demetlere ve gruplara ayırarak üretimin devam etmesini sağlıyor. Tek tek yaptığınız üretimlerde tekstilin doğası gereği operasyonları kesinlikle eşit sürelere bölemiyoruz. Ve bu sebeple bant içerisinde beklemelere yol açıyor. Yaptığımız bundle sistemiyle beraber üretimin içerisindeki çok küçük beklemelerin önüne geçebiliyoruz. İçerideki bu verimsizlik kaynağını minimize edebiliyoruz. Ve çalışanların daha düzenli bir şekildi işleri devam etmesini sağlıyoruz. Aynı zamanda içerideki işleri bundlelere yani birtakım gruplara ayırmak yapılan işin de ne kadar yapıldığını kişisel bazda ölçülebildiğine fayda sağlıyor. Bunun yanında datalarımızı çok daha düzgün bir şekilde alıp değerlendirme imkanına kavuşuyoruz.

@rgeMAS’ı kullanmaya başladıktan sonra verimlilik ve kalite konusunda nasıl değişiklikler oldu?

Açıkçası eski düzende çalışmalarda içeride bir verimsizliğin kaynağını tespit edebilmemiz çok zor. Eski düzende yapılan çalışmalarda içerdeki çalışanların hangi noktalarda verimsiz olduklarını tespit etmekte zorlanıyoruz. Çalışanların hangi noktalarda, arkadan iş bekleme olabilir, makine arıza olabilir, veya yaptıkları bir tamirden kaynaklı kayıp zamanlar olabilir bunun gibi aksaklıkları görmediğimiz zaman veriler bakımından biz bunu alamadığımız zaman bunları yönetmekte çok zorluk yaşıyoruz, sıkıntı yaşıyoruz. Bu sebeple yeni düzene geçtikten sonra verimsizlik kaynaklarını tespit etme konusunda çok büyük kazançlara sahip olduk. Ve normalde kağıt üzerinde ve başka bir takım sistemlerde tutamadığımız derecede kalite verilerine sahip olmaya başladık. Böylelikle en çok hata çıkan operasyonları ve bunların giderilme yöntemlerini araştırarak bunların üzerinde yani vaktimizi daha çok veri toplama üzerine değil de ortaya çıkan @rgeMAS’ın bize sunduğu verileri doğru bir şekilde değerlendirip bunun faydası üzerine yoğunlaşabildiğimiz için aslında asıl işimizi yapmamıza olanak sağladı @rgeMAS.

Kalite kontrol ve güvence sisteminiz nasıldır? Müşterileriniz kalite kontrol ve kalite güvence sisteminiz hakkında ne düşünüyor?

Açıkçası şöyle söyleyebilirim. Müşterilerimize biz kalite güvence sistemimizi sunduğumuz zaman böyle bir sistemi sahip olduğumuzu ve içeride yaptıklarımızı anlattığımız zaman gerçekten çok büyük hayranlıkla karşılaştık. Geldiğimiz noktada kalite bir sisteme bağlı olarak çalıştığı için kalitesizlik bizim için rastlantısal bir sonuç oldu. Yani kaliteyi sağlamak artık sistem olduğu için kesinlikle olması gereken noktalara seviyelere gelmiş oldu. Mutlaka tabi ki yine kalite anlamında içeride sıkıntı yaşadığımız noktalar olabiliyor. Ama en azından bunları çok daha önceden tespit ederek bu sistem @rgeMAS sistemi sayesinde bunları tespit edebilme giderebilme seviyesine gelmiş oluyoruz.

@rgeMAS’ın son geliştirdiği modüller arasında yer alan hat dengeleme optimizasyonu nedir? Ve üretimin geleceği açısından böyle bir gelişmeyi nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bunu şu şekilde açıklayabilirim. Tekstil de aslına bakarsanız imalattaki en önemli konu doğru kişiye doğru operasyonun verilmesidir. Bunu çözdüğünüz zaman işin yaklaşık %70’ini çözebiliyorsunuz. Doğru operasyonu doğru kişiye verebilmek ise özellikle şu anki tekstil hayatında daha çok küçümseyerek söylemiyorum tabi ki çok değerli işler yapıyorlar daha çok bant şefinin usta başının onların tecrübesine dayanarak yapılan bir işlem. Bu noktada bize verilerin sağlayacağı şey insanın hafızasından çok daha ötesinde. Geçmiş yıllarda bir çalışanın yaptığı operasyonlar, bu operasyonda yaptıkları verimlilikler, sağladığı verimlilikler bu operasyonu ne kadar sıklıkla ve ne kadar verimlilikle yaptığı ve aynı zamanda hatta kalite verileri bu operasyonda gösterdiği kalite performanslarını da baz alarak doğru operasyona doğru kişiye atama noktasında çok büyük bir fayda getireceğine inanıyorum. Bu anlamda şunu da söyleyebilirim. Çünkü artık çok büyük imalatlarda çok büyük kişilere çıktığınız zaman artık kişileri tanıyamıyorsunuz. Veya fabrikanıza yeni gelen bir kişinin yaptığı operasyonları gördükten sonra bunu çok hızlı bir şekilde havuza dahil edebiliyorsunuz. O yüzden şunu çok rahat bir şekilde söyleyebilirim ki; artık tekstilin geleceğinde doğru operasyonu doğru kişiye atama konusunda mutlaka veriler söz konusu olacak. Bu verileri doğru bir şekilde değerlendiren kazanabilmiş olacak. Bunu da mutlaka ve mutlaka bir yazılım vasıtası ile tam mükemmel bir vaziyette alabiliriz. Bunu da @rgeMAS’ın çok iyi bir şekilde sağladığına inanıyorum.

Çalışanlarınıza prim veriyorsunuz. Primi nasıl veriyorsunuz? Prim çalışanların verimlilik ve motivasyonunu nasıl etkiliyor?

Geldiğimiz noktada tabi ki iş hayatında çalışan ücretlendirmesi ve bunun yönetimi çok önemli bir konu haline geldi. İçeride çok farklı yöntemlerle verimliliği arttırmaya çalışabilirsiniz ama bunun en olumlu ve olması gerekeni ve tek vazgeçilmez olanı prim sistemi olduğuna inanıyorum. Çünkü çalışan kişiler ancak verimli oldukları zaman yaptıkları katkı nispetinde de aynı zamanda ücret alabilirlerse hem işlerine aidiyetleri artmış oluyor hem her zaman içeride belli bir verimliliğe sahip olabiliyorsunuz. Prim sistemini bir kazan kazan sistemi olarak değerlendiriyorum. Hem şirket içeride yapılan çalışmalarından ötürü fazla üretimlerinden bir kazanç elde etmiş oluyor. Ki zaten kuruluş amaçları da zaten bu şekilde. Ve içerideki çalışandan yine aynı şekilde yaptığı verimlilik çalışmaları sonucunda ücretine yansıyan bu prim oranları ile değerlendirildiğinde çalışan da bundan memnun olmuş oluyor. İşe aidiyeti artmış oluyor ve kendisi de içerideki verimsizlik kaynaklarını da gidererek daha verimli olmanın peşine düşmüş oluyor. Bu anlamda prim sistemini kalite verileri ile bağlantılı kurarak kaliteli çalışmayı da yine aynı şekilde ödüllendirebiliyoruz. Çalışan daha verimli çalışmak için kaliteyi de aynı zamanda bu sayede kaliteyi de es geçmemiş oluyor.

Ürün izlenebilirliğini nasıl sağlıyorsunuz?

Planlama anlamında yaptığım çalışmalar sonucunda şunu gördüm ki, izlenebilirlik çok önemli. Çünkü diğer firmalarda olduğu gibi zamanla yarışan bir firmayız. Özellikle bu anlamda ürünün hangi aşamada olduğu, üretim bantlarında bittiği, finishdeki hangi işlemlerde ne kadarının işlem gördüğünü anlık olarak veriyi görmek çok önemli. Bunları değerlendirebilmek de çok önemli. O anlamda içerideki izlenebilirliği de biz @rgeMAS sistemi ile sağlıyoruz. Üretimde bundlelerle yani sepet sistemi ile 20’li olarak takipleri sağlıyoruz.  Bunun yanında finish kısmında yani son ütü kalite kontrol ve diğer aşamalarında ürünleri tek tek takip ettiğimiz bir karekod sistemimiz var. Ve ürünlerin de tek tek takiplerini sağlıyoruz.

Verimlilik ve kalite konusunda kaizen çalışması yapıyor musunuz? Nasıl yapıyorsunuz bunu?

Tabi. Açıkçası şöyle bizim burada kullandığımız sistemde aldığımız dataları adetsel anlamda periyodik olarak kalite anlamında da günlük olarak değerlendirmeler yapıyoruz. Günlük olarak en kötü 5 operasyonu belirleyerek bunların üzerinde çalışmalar yürütüyoruz. Bunları nasıl engelleyebileceğimizi düşünüyoruz. Ve bu işten sorumlu arkadaşlarla günlük olarak bunları paylaşıyoruz. Ve böylelikle daha kalitesizlik oluşmadan yerinde bunu sağlayabilmiş çözmüş oluyoruz. Bunun yanında şunu da çok rahatlıkla söyleyebilirim.  Aslına bakarsanız bandın içeresinde bir ürünü oluşturan diyelim ki 50 li 40 farklı operasyon olsun. Bunun içerisinde kalitesizlik kaynağı ilk beşte %50 – % 60’ı çok rahat tespit edilebiliyor. Yani biz 5 operasyonda kalitesizliği giderdiğimizde aslında ürünün %70 – %80 oranında kalitesini çok sağlam bir şekilde sağlayabilmiş oluyoruz. Bunları da dediğim gibi içeride @rgeMAS’tan aldığımız raporlar neticesinde bunların üzerinde yoğunlaşarak kalitesizliklerini gidermiş oluyoruz.

Sosyal uygunluk açısından da bir soru sormak istiyorum. Çalışan operatör bir üst yönetime rahat ulaşabiliyor mu?

Biz bu konuda @rgeMAS sisteminden özellikle destek alıyoruz. @rgeMAS sisteminde var olan bir barkod sayesinde çalışanlar istedikleri anda bu barkodu okutarak üst yönetime otomatik olarak mail gidiyor. Aslında verimliliği, kaliteyi, izlenebilirliği ölçtüğümüz modülü kullanarak bu sistemi kurduk.  Bu gönderilen mail sayesinde üst yönetim, ilgili arkadaşı çağırttırarak iş hakkında veya diğer konular hakkında çalışanın buradaki memnuniyetsizliğini ya da memnuniyetini dinlemiş oluyor. Bu aynı zamanda şunu da sağlıyor. İçerideki bant şefi ile usta başı ile imalat müdürü ile alakalı bir sıkıntısı sorunu olduğunda bunu çok rahatlıkla üst yönetime aktarabiliyor. Onlardan bağımsız bir sistem olduğu için sosyal uygunluk açısından da çalışanların memnuniyetini de yine aynı şekilde arttıran bir sistem olarak görüyoruz. Bunun yanında genel olarak bizim anket çalışmalarımız var. Bu anket çalışmalarında da yine @rgeMAS’tan destek almayı düşünüyoruz. Bundan da çok kısa bahsedecek olursam, içerideki çalışanlara biz belirli dönemlerde kağıt üzerinde bir takım anketler düzenliyoruz. Yine aynı şekilde sistem üzerinde günlük arzu edersek haftalık olarak önlerindeki terminaller vasıtası ile bunların sistemde birikmesi ve daha sonra bunların oradan raporlanması şeklinde bir sistem düşüncemiz var. @rgeMAS yine bunu çok iyi bir şekilde çözeceğine inanıyorum.

Endüstri 4.0 ve yalın üretim hakkında tecrübelerinizi paylaşır mısınız?

Aslında endüstri 4.0 dediğimiz kavram şu an daha yeni yeni hayatımıza girdi.  Çok rahatlıkla söyleyebilirim ki @rgeMAS’ın başından beri bize 11 yıldır içerideki dataları toplayarak ve bu dataları değerlendirerek adı endüstri 4.0 olmayan sistemi zaten hali hazırda kullanıyorduk. Endüstri 4.0 şu açıdan önemli, artık dataları toplamak için zaman kaybetmiyoruz. Bu dataları bize @rgeMAS rahatlıkla ve tek tuşa basarak bilgisayar üzerinden ulaşmamızı sağlıyor. Geldiğimiz noktada bu verilerin değerlendirilmesi noktasında da yine aynı şekilde otomatik hat kurulumu projesi ile beraber endüstri 4.0’ın tamamıyla bütün nimetlerinden biz yararlanıyor vaziyete geleceğiz. Yani bu dataların toplanması artık çok kolay ve bir tıkla artık bilgisayarımızda, önümüzde. Biz artık zamanımızın çoğunu dataları değerlendirmek ve onu iyileştirmek üzerine harcıyoruz. Ve de artık otomatik bant kurulumu gibi projelerle de bu verileri değerlendiren karar yapısına da dahil olan bir @rgeMAS sistemi karşımıza çıkacak diye düşünüyorum.

El emeğinin yoğun olduğu konfeksiyon gibi bir sektörde direkt makinelerden veri toplama şeklinde birtakım uygulamalar var. Bu konu hakkında ne düşünüyorsunuz

Açıkçası makinelerden veri toplamak tabi ki çok değerle kavramlar ama bir açıdan da birazcık da yarım. Çünkü konfeksiyon sanayinde hala el işi ile devam eden operasyonlar var. Bunların da yine aynı şekilde çok rahatlıkla ölçülmesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü yeri geliyor içeride yaptığımız bir regula işlemi veya imalatta yaptığımız bir çizme işlemi, bir sonraki makinecileri bağlıyor. Onların beklemelerine de yol açabiliyor. Onların da yine ölçülmesinin çok çok önemli olduğunu düşünüyorum. Çünkü bunlar da üretimin bir parçası ve aynı zamanda işçilik maliyetleri bakımından da yine bir maliyet oluşturan noktalar. Makinelerden veri toplamak tabi ki faydalı olan alanlar olabilir ama sağlıklı olmadığını düşünüyorum. Çünkü konfeksiyon sanayinde özellikle %50 oranında yapılan işlem yani hangi operasyonu alırsanız alın bir yaka takma veya bir kol takma operasyonu da dahil %50 si el işçiliği %50 si makine ile yapılan işlemler olduğu karşımıza çıkıyor. Bu oranlar üzerinden de makineden veri toplamak her zaman sağlıklı sonuç vermeyebilir. Operasyonun yapılması esnasında oluşabilecek bir bozukluk örneğin yarım bırakma, masuranın bitmesi ya da makinenin farklı bir şekilde arızalanması durumunda alınan verilerin de sağlıklı sonuç doğurmayacağı kanaatindeyim. O yüzden bu verilerin çok daha sağlıklı bir şekilde toplanması gerektiğini düşünüyorum. Yani tamamıyla doğru bir şekilde hayata geçirilse bile yarım olan bir sistem yerine çok daha sağlıklı olan bir sistem ile bu verilerin toplanması gerektiğini düşünüyorum.

Ünlü Tekstil’de @rgeMAS gibi bir üretim yönetim sisteminin verilerin olmadığını düşünürsek hem sizin hem çalışanlar açısından nasıl bir değişiklik olurdu? Görevinizi rahat yapabilir miydiniz?

Açıkçası şunu söyleyebilirim. @rgeMAS sistemi ile beraber hayatımızda artık verileri toplamak değil bunları değerlendirmek üzere bir yönetim anlayışına kavuşmuş olduk. Eğer @rgeMAS sistemi dahil olmamış olsaydı biz yönetim olarak daha çok vaktimizi verileri toplamak üzerine ve sağlıklı olmayan birtakım sonuçlar üzerinde değerlendirme yapmak anlayışına sahip olacaktık. O anlamda @rgeMAS’ın bize çok büyük faydası oldu. @rgeMAS olmadan bu büyüklükte bir fabrikanın kesinlikle yönetilemeyeceğini düşünüyorum.

@rgeMAS’ı tavsiye eder misiniz?

Tabi ki @rgeMAS’ı diğer bütün işletmelere tavsiye ediyorum.

Eklemem istediğiniz herhangi bir konu var mı?

Son olarak şunu da eklemek isterim. Günümüzde artık veri olmadan ne yazık ki ne üretim sahasında ne de diğer tüm işletme alanlarında bir üretim anlayışı yok. O yüzden bu verileri bize en doğru şekilde sağlayan @rgeMAS’a ben açıkçası teşekkürlerimi sunuyorum. Ve bu verilerin değerlendirilmesi noktasında da bize sağladığı faydalar açısından baktığımız zaman bugüne kadar da içeride bizi her projede destekleyen aynı zamanda bu yaptığımız projelerde de bizim ufkumuzu açan ve eksik olan kısımları tamamlayan @rgeMAS ekibine de teşekkürlerimi sunuyorum.

Biz de teşekkür ederiz.

İmalat Müdürlerinin gözünden bakmak isterseniz İMALAT MÜDÜRLERİ GÖZÜNDEN @rgeMAS SİSTEMİ adlı yazımızı okuyabilirsiniz.