Görkem Giyim @rgeMAS MES (Üretim Yönetim Sistemi) Projesi Başarı Öyküsü

Merhaba, kısaca kendinizi ve firmanızı tanıtır mısınız?

Merhaba, ismim Engin Kaya. Görkem Giyim Sinop Fabrikasında Genel Direktörlük görevindi bulunmaktayım. 1977 yılında kurulan firmamız kadın dış giyiminde dünya çapındaki müşterilere üretim yapmaktadır. İstanbul’da küçük bir atölyede başlayan üretim maceramız, bugün Ataşehir’de bulunan genel merkezimizde ve Sinop’ta bulunan üretim fabrikamızda devam etmektedir. İstanbul ve Anadolu’da bulunan üretim ortaklarımız ile beraber ayda yaklaşık 600 bin adet üretim yapmaktayız.

Müşterileriniz kimlerdir?

Müşterilerimiz dünya çapında çok sayıda müşteriye sahip olan H&M ve Zara gibi uluslararası markalardır.

Üretim yönetimi hakkında görüşleriniz nelerdir? Siz uzun yıllar yöneticilik yapmış birisiniz. Sizce üretim yönetimi nasıl olmalıdır?

Bizce üretim yönetimi kesinlikle kolay, nlaşılır olmalı. Kör nokta olmaksızın her bölümdü ölçülebilir seviyede olması gerektiğini düşünüyoruz. Ve aynı zamanda üretim yönetiminin kesinlikle ve kesinlikle real -time anlık verilerle tutulması gerektiğini düşünüyoruz. Ve bu yöndeki taleplerimiz doğrultusunda da @rgeMAS’ı araştırarak da bulduk. Şu anda birlikte bir proje yürütüyoruz.  

@rgeMAS sistemine karar verirken nelere dikkat ettiniz? Nasıl olması gerektiğini düşündüğünüz için @rgeMAS’ı tercih ettiniz?

Bizim @rgeMAS’tan önce kullandığımız bir verimlilik programımız vardı. Ama kullandığımız verimlilik programı sahadan barkod toplama, bu barkodları okutma gibi gerçek zamanlı olmayan yani bugünün verisini ertesi gün saat 11:00 de 12:00 de ulaştığımız bir verimlilik programıydı. Ve artık günümüzde bu kadar rekabetin kızıştığı bir ortamda, fiyatlandırmanın bu kadar sert geçtiği bir ortamda bu sistem sürdürülebilir gelmedi bize. O yüzden gerçek zamanlı teknolojiye daha uygun bize anlık veri verebilecek ve bizim de anlık olarak gidip içerde üretimde bunları yorumlayıp müdahale edebileceğimiz bir sistem istiyorduk o yüzden @rgeMAS ile anlaştık.  

Yaklaşık 7 ay önce bu projeye başladınız. @rgeMAS sistemi ile birlikte yazılım, donanım ve danışmanlık hizmeti alıyorsunuz. Bu süreci kısaca anlatabilir misiniz?

Arge Bilişim firmasının öncelikle kaç yıllık bir firma olduğuna baktık. Çünkü şöyle bir şey, yazılım alıyorsunuz ama bu yazılımı aldıktan sonra bu yazılım devamını göremiyorsunuz.  Biz bundan önce kullandığımız verimlilik yazılımlarında maalesef bunları yaşadık. Bizim ile birlikte yaşayan bir sistem değildi. Ama @rgeMAS’ın gerek üretimle ilgili danışmanlık yaptığı firmalara baktığımız zaman hep ünlü firmalar ve uzun yıllardan beri 30 yıldır bu işin içinde olan ve kendini sürekli geliştiren bir firma olduğunu gördük. Ve bu yüzden @rgeMAS ile çalışmaya başladık.

Şu anda proje tamamlanmadı ama @rgeMAS sistemi hakkında bilgi verebilir misiniz? Size hangi verileri sağlıyor?

@rgeMAS bize kesinlikle sahadan anlık bir veri sağlıyor. Günün herhangi bir anında yani real-time gerçek zamanlı veriyi sağlıyor. Fabrikanın içinden üretimin içinden aynı zamanda gerçek zamanlı kalite raporları sağlıyor. Kalite izlenebilirliğini sağlıyor. Aynı zamanda çok ciddi derecede artık izlenebilirliği sahibiz fabrika içerisinde. Her anlamda. Her ürünün her bir tanesini fabrikada takip edebiliyoruz.

@rgeMAS’tan pek çok rapor aldığınızı söylediniz. Özellikle bir yönetici olarak hangi raporları kullanıyorsunuz?

Öncelikle gerçek zamanlı raporları almaya başladıktan sonra, sıkıntılı, darboğaz olan yerlere hemen üretim ekibimizle birlikte müdahale ediyoruz. Sorunun neyden kaynaklandığını, personelle ilgili ne gibi bir sıkıntı olduğunu, ekipman konusunda bir sıkıntı olup olmadığını, ya da çalıştığı iş üzerinde bir sıkıntı olup olmadığını analiz edip anında müdahale edebiliyoruz. Bir sıkıntı varsa bir gün sonra değil ya da 2 saat 3 saat sonra değil anlık olarak görüp müdahale edebiliyoruz. Hem verimlilik hem kalite konusunda.

Verimliliği ölçme ve geliştirme mekanizmanız hakkında da bilgi verir misiniz? Verimsiz bir operatör ile ilgili ne tür çalışmalar yapıyorsunuz?

@rgeMAS’tan sonra verimsiz operatörle ilgili saat 9 gibi yani işbaşı yaptıktan sonra mühendis kadromuzla beraber ne yapacağımız ile ilgili toplantı yapıyoruz. Her mühendis sorumluluk bölgesinde verimliliği en düşük olan personelle ilgili followup çalışmaları yapıyor. Kısa follow çalışmalarında eğer sonuç alamıyorsak, o zaman uzun followup çalışması yapıyoruz. Uzun followupda ise mühendis arkadaşımız yaklaşık bir saat boyunca personelimizi takip ediyor. Makine ile ilgili bir sıkıntı yaşıyor mu? Genel iş ile ilgili bir sıkıntı yaşıyor mu? Ya da herhangi bir problemi varsa onun verimliliğini etkileyen metodunu bozan bir problem varsa bunu anlık olarak orada görüp uzun followup sonucunda oraya gidip tekrar tarif ediyoruz. Tekrar müdahale ediyoruz. Süreç bu şekilde işliyor.

Üretimden tek tek yürüyüşten farklı olarak araba sistemi kullanıyorsunuz.  Bunu neden tercih ediyorsunuz ve bunun avantajları nelerdir?

üretimde araba sistemi

Üretimde bundle sistemini tercih etmemizin en büyük sebeplerinden biri biz hızlı bir moda yapıyoruz. Yani biz 2 binli, 3 binli, 5 binli işler giriyoruz. Bant kurma aşamasında da yaklaşık 6-7 bölüm varsa, yaka, cep, kol, ön beden, arka beden gibi bundle olmayan sistemde bunu kurarken her bölümü aynı anda kurmanız gerekiyor. Ve aynı anda bitmesi gerekiyor. Eski sistemde, çok fazla sayıda ustaya çok fazla sayıda teknisyene, çok fazla sayıda organizasyona ihtiyacımız oluyor. Ama bundle sisteminin bize sağladığı şöyle büyük bir avantajı var. Bundle sisteminde bir ürünün bütün parçaları tek arabanın içine konulduğu için bant girişleri artık tek noktadan giriliyor. Tek noktadan girildiği için banda hazırlık için yeterli zamanı kazanmış oluyoruz. Ve bunun sayesinde bantlarımız kopmadan yani iki model arasında geçişlerde, ki bizim en çok zarar ettiğimiz en çok problem yaşadığımız durumlardan bir tanesi bu. Model geçişlerinde artık kopma yaşamadan, eski bir modelin arkasında artık yeni modelimizin bir saat içinde çıkışını sağlayabiliyoruz. Eskiden @rgeMAS olmadan yeni modeli çıkarmamız bazen bir bazen de bir buçuk günü buluyordu. Artık biz modellerimizi akıcı bir şekilde adedi ne olursa olsun peş peşe bağlayıp çıkarabiliyoruz.

@rgeMAS’ı kullanmaya başladıktan sonra verimlilik ve kalite konusunda nasıl değişiklikler oldu?

Verimlilik konusunda şöyle değişiklikler oldu. Bundle sistemine geçtiğimiz için önceden tek tek yürütülen sistemde göremediğimiz yani insanların elden ele alarak çalışırken ki beklemeler artık tamamıyla bundle (araba) sistemi ile ortaya çıkmış oldu. Yani süresi az olanlar çok fazla adet yapanlar gereksiz stokların önüne geçmiş olduk. Stoklardan kastım bandın bir bölümünde örnek veriyorum ürünün bir parçası yetişmezken diğer tarafta başka bir parçasından 1000 tane ya da 500 tane stok birikmesinin önüne bundle sistemi ile geçmiş bulunuyoruz. Şimdi daha akıcı daha dengeli bir bant kuruyoruz. Aynı zamanda gereğinden fazla elemanı da bandın içinden almamızı sağlıyor bu sistem.

Fabrikanızda @rgeMAS sisteminin olması organizasyon yapınızı tedarik zincirinizi nasıl etkiledi?

@rgeMAS’ın bize bundle sistemi ile getirmiş olduğu birtakım zorunluluklar var. Bunlar nedir? Biz artık İstanbul merkezli kumaş tedariğimizi sorgulamaya başladık. Model aşamasını daha çabuk yapmamız gerektiğini, imalat onayı daha hızlı alınması gerektiği ile ilgili merkezimizle çalışmaya başladık. @rgeMAS bizi her konuda disipline ediyor. Şu an bantların arkasının kopmaması için kumaşların zamanında gelmesi, aksesuarın zamanında gelmesi gibi durumları @rgeMAS ile birlikte ortadan kaldıracağız.

Henüz kurulum tamamlanmadı ama sistem kurulduktan sonra, kalite ve verimlilikte ne kadarlık bir verimlilik artışı bekliyorsunuz?

Biz projede henüz çok yeniyiz ama yaptığımız çalışmalar göre verimlilikte %15’lik bir artış, kalitede de %25’lik bir artış bekliyoruz. Ve bunu da mutlaka sağlayacağız

@rgeMAS’ın son geliştirdiği modüller arasında yer alan ‘atama optimizasyonu” hakkında özellikle üretimin geleceğini düşünerek nasıl değerlendiriyorsunuz?

atama optimizasyonu

Atama optimizasyonunda şöyle bir güzellik var. Tabi insan doğası gereği biz bir çalışanımızın bundan önce hangi operasyonları yaptığı ile ilgili, ya da operasyonlarda veriminin ne olduğu ile ilgili ya da operasyonda kalite verimimin ne olduğu ile ilgili çok ciddi anlamda bir veri tutamıyoruz. Ama atama optimizasyonunda geriye dönük o operatörün o operasyonda ne kadar verimli olduğunu, ne kadar yaptığını artık görebiliyoruz. İnsan müdahalesine gerek kalmadan bantlarımızı otomatik olarak kurabiliyor bakabiliyoruz. Bu bizim için sadece bizim için de demiyorum gerçekten üreticiler için devrim niteliğinde bir modül. Tabi sistemde veri girişi arttıkça bence daha verimli hale gelecektir. Daha çok veri topladıkça daha verimli hale gelecektir. Bugün daha projemiz yeni olduğu için verilerimiz eksiktir. Atama optimizasyonunda belki %60 seviyelerindeyiz ama verilerimiz arttıkça bu ileriki dönemlerde %80-90 seviyelerine çıkacaktır.

İzlenebilirliği nasıl sağlıyorsunuz? Özellikle de uygulamış olduğunuz karekodu anlatabilir misiniz?

@rgeMAS’ın bize getirmiş olduğu karekod uygulaması ile beraber artık her bir ürüne kimlik kazandırdık. Yani bugün paketleme bölümümüzden herhangi bir koliyi açıp herhangi bir işe baktığımız zaman bu ürünün hangi lottan kesildiği, hangi kesimci tarafından kesildiği, hangi metocu tarafından metolandığı, hangi tasnif çalışanından geçtiği, üretimde hangi operasyonu kimin yaptığı ve hangi gün hangi saatte yaptığı, kalite kontrolünü kimin yaptığı, son ütüsünü kimin yaptığı bilgisi şu anda raporlanıyor. Ve bu da bize izlenebilirlik sağlıyor. Ve biz bu karekod uygulaması sayesinde artık bant içerisinde 4-5 kişiye yaptırdığımız ağır operasyonlarda artık tamir kimin ise nokta atışı ile kimin yaptığını hangi gün hangi saatte yaptığını görebiliyoruz. Bu da bize çalışanlar arasında adalet kazandırdı. @rgeMAS’ın karekod sistemini uygulamadan önce örneğin bant içerisinde 5-6 kişi aynı işi yapıyorsa önceden tamir geldiyse örneğin 10 tane geldiyse bunu ikişer ikişer dağıtıyorduk. Bu defa gerçekten hatalı operasyon yapmamış kişi bu işten adaletsiz şekilde etkilenmiş oluyor. Ama artık karekod uygulaması ile bu hatayı kim yapmışsa, nokta atışı ile kendisine gidiyor ve hatayı yapan tamir ediyor. Ve bu hata ile ilgili bir eğitim gerekiyorsa da operatöre eğitim veriyoruz. Bu da bizim kalitemizi de önemli derecede etkiliyor.

Model geçişlerinde kullanılacak makinelerin hazır hale getirilmesi ile ilgili bir uygulama yapıyorsunuz. Bunu biraz anlatabilir misiniz?

Bant kurulumlarında bundle sisteminde bir günde yaklaşık 15-20 kişiye iş tarif edebiliyoruz. Bu 15-20 kişi arasında da ortalama bir operatörden diğer operatöre yeni işin geçme süresi 20 dk ile 30 dk arasında oluyor. Bu zamanı operatöre sadece iş tarif etmek için makinalarını önceden konumlandırıp ekipmanlarını hazırlayıp ayarlarını yapıyoruz. Burada mümkün olduğu kadar bu 20-30 dkl ık zamanı operatöre iş tarif ederek ve yaptığı işi kontrol ederek geçirmek niyetinde olduğumuz için öncesinde ciddi bir makine hazırlığına giriyoruz. Ve bunları numaralandırıyoruz. Operasyon operasyon anında eski makineyi çıkarıp hazırlanmış makineyi yerleştirip bant kurulumunu en kısa sürede yapmaya çalışıyoruz.

Konfeksiyon sektöründe makinelerden veri toplama yani sayaç uygulaması var. El emeğinin yoğun olduğu bu sektör için uygun bir yöntem midir? Bu konudaki düşünceleriniz nelerdir?

Öncelikle makine üzerindeki sayaçları biz kesinlikle sağlıklı bulmuyoruz. Zaten @rgeMAS’tan önce de bize birçok firma gelip makinelere sayaç takma konusunda bize projeler sundular.  Ama biz bunun pek bir işlevselliğinin olduğunu düşünmüyoruz. Öncelikle sayaçlar üzerinden alınan kayıp zaman sürelerinin doğru olduğunu düşünmüyoruz. Mantık olarak baktığınız zaman sayaca verilen bir süre üzerinden bunun hesaplanması isteniyor. Bunun çok doğru olduğunu özellikle bizim gibi emek yoğun sektörlerde birçok problemle karşılaşacağı için bu işin gerçeği yansıtmayacağını düşünüyoruz. O yüzden kesinlikle böyle bir sürece girmedik. Biz bu işin asla doğru olduğunu düşünmüyoruz. Ben sayacı kimseye tavsiye etmem.

 Görkem Giyim’de @rgeMAS gibi bir üretim yönetim sisteminin olmadığını düşünürsek hem çalışanlar hem de sizin açınızdan neler değişirdi. Yöneticilik görevinizi rahat yapabilir miydiniz?

Zaten bundan önce yöneticilik görevimizi rahat yapamadığımız için @rgeMAS ili böyle bir projeye girdik. Çünkü @rgeMAS bize şunu kazandırıyor. Öncelikle bir kere çalışanlarınız ile sabah iş yerine aynı amaç uğruna gelmeyi vadediyor. Bu nasıl sağlanıyor? Bu prim sistemi ile sağlanıyor. Artık günümüz müşteri isteklerinde bazen yeterli derecede çalışanlarımızdan verim alamıyoruz. Biz artık bunu @rgeMAS ile beraber daha işlevsel şekilde daha bilimsel şekilde almaya çalışıyoruz. Bir de bunu kazandırdı.

Elinizde veri olmadan firmanızı yönetmek mümkün olur mu? Bunun sürdürülebilirliği var mıdır?

Kesinlikle yok. Özellikle 500 -1000 kişi çalıştırılan büyük çapta fabrikalarda anlık verilere ulaşabileceğiniz veriler elinizde olmadan bu işte başarılı olma şansınız ve yeni oluşan rekabet ortamında müşteriye doğru fiyat verme, doğru süre verme olayında kesinlikle oluşturulabileceğini sanmıyorum.

Arge Bilişim’den nasıl bir danışmanlık desteği aldınız?

Hulisi Bey’den projenin başından beri çok ciddi bir danışmanlık desteği aldık. Kesimhane kurma aşamasından iş açmaya, iş açmadan üretimde bundle sistemimin kurulmasına, kalite sistemlerinin kurulmasına kadar @rge Bilişim’den ve Hulisi Bey’den çok ciddi bir danışmanlık desteği aldık. Şöyle, biz yapımız gereği yıllardan beri işin mutfağında olan insanlarız. Ama Arge Bilişim ile beraber en az bir endüstri mühendisi kadar verimlilik konusunda bir bilgi birikimine donanıma sahip olduk. Bir işletmenin nasıl çalışması gerektiği ile kayıp zamanların nasıl en aza indirilmesi gerektiği, kalite kontrol noktalarında kalitenin nasıl iyileştirilmesi gerektiği ile ilgili ve bu verilerin nasıl toplanması gerektiği ile ilgili biz Arge Bilişim’den çok ciddi derecede danışmanlık desteği aldık ve almaya da devam ediyoruz. Ve Arge Bilişim’in benim en sevdiğim özelliği, @rgeMAS kesinlikle bir yazılım programı değil yaşayan bir verimlilik programı. Sizinle beraber yaşayan sizin sorunlarınız anında yazılım ekibi ile hemen size göre uyarlayan firmanıza göre uyarlayan bir yazılım sistemi. Biz projemizin sonuna geliyoruz ama eminim ki Arge Bilişim’in önceki müşterilerinde olduğu gibi ilişkilerimiz, çalışma prensiplerimiz yıllarca devam edecek. Çünkü biz gerçekten bu sistemin fabrikamıza getirdiği izlenebilirliğe gerçekten ekibimizle birlikte hayran kalmış durumdayız. O yüzden öncelikle Hulisi Bey’e sonra da size teşekkür ediyoruz.

@rgeMAS’ı tavsiye eder misiniz?

Gerçekten bu çaplı üretim yapan herkese, fabrikalarının başında olmayan yöneticilere, uzaktan da olsa nerede olursanız olun bütün bir fabrikanızı bir bilgisayarın içinde görmek istiyorsanız kesinlikle ve kesinlikle almanız ve uygulamanız gerekiyor. Biz konuştuğumuz tanıdığımız herkese bize yapıldığı gibi tavsiye ediyoruz. Biz de tavsiye üzerine Arge Bilişim ile görüştük. İyi ki de bulmuşuz ve şu an devam ediyoruz. Bu konuda şu an çok mutluyuz.

Eklemek istediğiniz herhangi bir şey var mı?

Artık günümüz müşteri isteklerinde ve zorlaşan piyasa koşullarında ve artık müşterinin “ben bu işi Bangladesh’de bu dakikaya mal ediyorum. Türkiye’de buna göre mal etmem gerekiyor ve fiyatımı da ona göre vermem gerekiyor” dediği durumlarda sizin artık verimlilik sistemi kullanmadan, @rgeMAS gibi bir verimlilik sistemi kullanmadan bunları sağlama şansınız yok. Onun için ne olursa olsun bu çaptaki büyük fabrikaların kesinlikle ve kesinlikle bir verimlilik sistemine sahip olması gerekiyor. Gerçek zamanlı real-time bir sistem istiyorlarsa kaliteyi verimliliği içerdeki yürüyüşü, ürünlerin sürdürülebilirliklerini takiplerini yapmak istiyorlarsa kesinlikle Arge Bilişim ile çalışmaları gerektiğini de buradan ben gönül rahatlığı ile de firmam adına söyleyebilirim.

İlginizi Çekebilir: EMEK-YOĞUN ÜRETİMDE PRİM SİSTEMİ UYGULAMA